مانند پرداخت جزيه و التزام أحكام مسلمين زيست دارند اهل ذمه يا ذميان ناميده مىشوند « 1 » . [ « ر » ] راهن رهن‌دهنده ، مالك عين مرهونه . ر ك : رهن . رباء در لغت : به‌معناى زيادت است چنان كه فرمود : « . . . فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ . . سورهء حج آيهء 5 » . در اصطلاح : عبارت است از بيع يكى از دو مال همجنس كه مكيل يا موزون باشند به ديگرى با زيادت در يكطرف خواه زيادت حقيقى باشد مانند فروختن يك قفيز از گندم به دو قفيز آن . و خواه زيادت حكمى باشد مثل فروختن يك قفيز گندم نقد به يك قفيز نسيئه . و يا قرض ستاندن يكى از آن دو در مقابل ديگرى با زيادت هرچند آنها مكيل و موزون نباشند . و به عبارت ديگر : « الربا شرعا بيع أحد المتماثلين المقدرين بالكيل أو الوزن بالاخر مع زيادة فى احدهما حقيقة أو حكما أو اقتراض أحدهما مع - الزيادة و ان لم يكونا مقدرين بهما « 2 » » . و در كتاب الاختيار لتعليل المختار ( فقه حنفى « 3 » ) مىنويسد : « و فى الشرع الزيادة المشروطة فى العقد » . و نيز در كتاب المغنى ( ابن قدامه ) مىنويسد : ربا در شرع عبارت است از زيادت در اشياء مخصوصه ( طلا و نقره و خرما و گندم و جو و نمك ) . از متون فقهى استفاده مىشود كه ربا بر دو گونه است : الف - رباء فضل و آن عبارت از زيادت عينيه است يعنى بيع جنس ربوى به مثل خود با زيادت يكى از عوضين .

--> ( 1 ) . المهذب ( ابو اسحاق شيرازى ) ج 2 ، ص 253 ، شرح لمعه ج 1 ، ص 187 . ( 2 ) . المصباح المنير ج 1 ، ص 139 ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 136 ، مسالك الافهام ج 1 كتاب تجارت ، رياض المسائل ج 1 كتاب تجارت ، تبصره المتعلمين ج 1 ، ص 272 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 4 ، ص 3 . ( 3 ) . ج 2 ، ص 30 .